![\"\"](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/13/objawy-przyczyny-i-skuteczne-leczenie-krakow.webp\")
Zaburzenie osobowości Borderline, nazywane również osobowością chwiejną emocjonalnie lub zaburzeniem z pogranicza jest jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń osobowości w Polsce. Światowe dane wskazują, że na rok 2024, wśród osób dorosłych częstotliwość występowania BPD w ciągu całego życia wynosi od 0,7 do 2,7%. Co to jest Borderline, jakie są jego objawy, przyczyny oraz leczenie? Z myślą o tych pytaniach, przygotowaliśmy niniejszy artykuł.
\n", "content_html": "Zaburzenie osobowości Borderline, nazywane również osobowością chwiejną emocjonalnie lub zaburzeniem z pogranicza jest jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń osobowości w Polsce. Światowe dane wskazują, że na rok 2024, wśród osób dorosłych częstotliwość występowania BPD w ciągu całego życia wynosi od 0,7 do 2,7%. Co to jest Borderline, jakie są jego objawy, przyczyny oraz leczenie? Z myślą o tych pytaniach, przygotowaliśmy niniejszy artykuł.
\n\nSpis treści
\n1. Co to jest osobowość Borderline (BPD)?
\n2. Jakie są objawy Borderline (BPD)?
\n\n4. Borderline: skuteczne leczenie
\n5. Jak być w związku z osobą z Borderline?
\nBorderline (BPD) jest jednym z zaburzeń osobowości czyli utrwalonym, niekorzystnym wzorcem funkcjonowania psychicznego. Osobowość chwiejna charakteryzuje się głównie niestabilnością emocjonalną (występują szybkie przejścia od stanów błogości do cierpienia psychicznego), skłonnością do bycia nieufnym oraz nieustannym testowaniem (często nieświadomym) granic w bliskich relacjach.
\nOsoba cierpiąca na to zaburzenie w każdej sytuacji będzie funkcjonować zgodnie z utrwalonym, nieświadomym wzorcem postrzegania świata (np. krzywdzący inni i cierpiące, bezradne „ja”). Jest on odporny na sygnały płynące z rzeczywistości zewnętrznej. W bardzo niewielkim stopniu poddaje się również samokontroli, nawet jeśli dane zachowanie będzie miało oczywiste złe konsekwencje (np. zrobienie awantury szefowi, może się skończyć zwolnieniem z pracy, którą bardzo się ceni).
\nPodsumowując, zaburzenie osobowości Borderline to stan chorobowy, który:
\na co za tym idzie znacząco obniża ogólną jakość życia.
\nZ angielskiego BPD (ang. borderline personality disorder) odnosi się do słowa „border” czyli granica lub linia graniczna. Nawet dziś można o kimś obraźliwie powiedzieć, że jest „borderem” czyli na co dzień doświadcza granicznych, bardzo intensywnych stanów emocjonalnych zarówno np. napadów gniewu, nienawiści jak i miłości. Jest to oczywiście bardzo stygmatyzujące określenie, które często utrudnia Pacjentom pogodzenie się z własną diagnozą i szukaniem niezbędnej pomocy.
\nOkreślenie Borderline nawiązuje również do nowej dla końca XX wieku grupy pacjentów psychiatrycznych, którzy nie mieścili się w granicach dotychczasowych kategorii. Badacze tacy jak Otto Kernberg, John Gunderson i Robert Knight zwracali uwagę, że ci pacjenci:
\n![\"Borderline-Psychoterapia-Przy-Botanicznym-Krakow\"](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/13/Borderline-Psychoterapia-Przy-Botanicznym-Krakow.webp\")
Pierwsze objawy rozwijającego się zaburzenia Borderline mogą być już widoczne we wczesnym dzieciństwie i powinny zaalarmować nauczycieli czy rodziców. W aktualnej Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD - 11, prowadzonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), zniesiono obowiązującą do tej pory diagnostyczną granicę wieku dla BPD. Obecnie specjalista nie musi czekać z diagnozą i odpowiednim leczeniem aż pacjent skończy 18 lat - wystarczy, że zgłaszane objawy są stabilne w czasie i trwają powyżej 1 roku.
\nWczesne symptomy, które mogą wskazywać na rozwijanie się zaburzenia osobowości Borderline mogą być już widoczne pod postacią pozabezpiecznego stylu przywiązania w dzieciństwie.
\nDzieci takie w stresujących sytuacjach lub gdy zostają rozdzielone z opiekunem, najczęściej doświadczają bardzo silnego pobudzenia emocjonalnego. Po powrocie, opiekunowi bardzo ciężko je ukoić w płaczu lub wykazują na niego zupełną obojętność, tak jakby nie doszło w ogóle do rozłąki lub dziecko nie było do niego przywiązane.
\nU starszych dzieci na objawy BPD mogą również wskazywać:
\nJako wskaźniki podatności na rozwój BPD wskazuje się następujące zaburzenia dziecięce:
\nGłówne objawy rozwijającego się zaburzenia osobowości Borderline u nastolatków nadal budzą wiele kontrowersji. Prezentowane przez młodzież trudności mogą być łatwo pomylone z tymi wynikającymi ze zwykłego kryzysu rozwojowego czy tzw. „okresu buntu”.
\nMimo panujących wśród Rodziców obaw, warto pamiętać, że wczesna diagnoza zaburzenia borderline np. w okresie nastoletniości pozwala przywrócić rozwój młodej osoby na prawidłowy tor i uniknąć poważnych trudności w dalszych okresach życia. Niestety rozwijające się zaburzenie osobowości nie przejdzie z wiekiem i stale obniża jakość życia chorującego nastolatka.
\nKluczowe objawy diagnostyczne BPD, które rozważa się wśród nastolatków to:
\nJak już wspominaliśmy powyżej, to na podstawie jakich objawów diagnozuje się BPD wynika m.in. z Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, prowadzonej przez badaczy Światowej Organizacji Zdrowia.
\nObecne obowiązujące standardy (dane aktualne na 2026 rok) zawarte są w klasyfikacji ICD-11. Zgodnie z nimi odchodzi się od pojęcia „zaburzenie osobowości borderline”. W jego miejsce mówi się o ogólnej grupie zaburzeń osobowości, które mogą mieć różne dominujące cechy, które łączą się w określone wzorce.
\nJednym z nich jest „wzorzec borderline”. Aby go zdiagnozować, u danej osoby musi być spełnione pięć z poniższych warunków:
\nZgodnie z ICD-11 Zaburzenie osobowości borderline diagnozuje się na 3 poziomach: jako lekkie, średnie i głębokie.
\nBadacze wymieniają też czynniki ochronne, które zmniejszają szansę na rozwój BPD, takie jak:
\nTabela 1. Czynniki ochronne, które zmniejszają szansę na rozwój BPD
\n![\"czynniki-ochrone-w-borderline-tabela-psychoterapia-krakow\"](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/13/czynniki-ochrone-w-borderline-tabela-psychoterapia-krakow.webp\")
Kryteria diagnozowania zaburzenia BPD nie różnią się między płciami, jednak kwestia, czy występują one częściej u mężczyzn czy u kobiet, jest nadal przedmiotem debaty naukowej.
\nNa wyniki prowadzonych badań mogą mieć wpływ pewne społeczne uprzedzenia i założenia, którymi nieświadomie wszyscy się kierujemy. Niektóre z zachowań uznaje się po prostu za bardziej patologiczne u kobiet niż u mężczyzn jak np. rozwiązłość seksualna i odwrotnie u mężczyzn niż u kobiet np. niszczenie przedmiotów, agresja wobec innych.
\nNiektóre z badań omawianych pod linkiem powyżej wskazują, że właśnie wśród kobiet BPD występuje częściej. Jednak wielu badaczy kwestionuje ten fakt, ponieważ wiadomo np. że kobiety częściej niż mężczyźni szukają profesjonalnej pomocy w przypadku problemów ze zdrowiem psychicznym. Mężczyźni za to częściej częściej popadają w uzależnienia i pod ich kątem są leczeni. Może to zniekształcać statystyki prowadzone przez służbę zdrowia.
\nPewne wnioski wydają się być jednak podzielane przez większość badaczy.
\nWśród mężczyzn z zaburzeniem osobowości Borderline częściej występującymi objawami są intensywny i nieadekwatny gniew oraz impulsywność. U kobiet dominują uczucie przewlekłej pustki, niestabilność emocjonalna oraz skłonności samobójcze i samookaleczenia. Kobiety z BPD mają również wyższy wskaźnik współwystępowania takich objawów jak:
\nTabela 2. Dominujące objawy BPD wg płci
\n![\"objawy-bpd-wg-plci-psychoterapia-krakow\"](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/13/objawy-bpd-wg-plci-psychoterapia-krakow.webp\")
Tzw. atak lub epizod borderline, zwłaszcza dla kogoś, kto widzi go pierwszy raz w życiu, może wydawać się chaotyczny i sprawia wrażenie jakby pojawił się znikąd. Często może to wywoływać zaskoczenie, strach lub nawet gniew. Osoby z zaburzeniem z pogranicza są więc często oskarżane o próby manipulacji otoczeniem lub wymuszanie spełnienia swoich nierealistycznych oczekiwań.
\nSpecjaliści zdrowia psychicznego widzą to jednak z nieco innej perspektywy. W psychiatrii nie mówi się o „ataku BPD” tylko o zaburzonej strukturze osobowości. Oznacza to, że psychika osoby chorej funkcjonuje w nieprawidłowy sposób przez cały czas czas, nawet gdy nie daje zewnętrznych objawów a sam zainteresowany jest chwilowo szczęśliwy i czuje się dobrze.
\nJak to się więc dzieje, że osoba chwiejna emocjonalnie ma widoczny dla innych „atak”?
\nW dużym uproszczeniu, struktura psychiczna w osobowości Borderline jest niestabilna i podlega bardzo szybkim zmianom np. pod wpływem stresu a nawet zwykłej frustracji w codziennym życiu. To jak taka osoba aktualnie widzi otaczający ją świat, zależy właśnie od jej osobistej struktury, która składa się z powtarzających się, przewidywalnych dla niej obrazów.
\nWłaśnie dlatego ta sama bliska osoba może być postrzegana przez osobę z BPD zupełnie inaczej w zależności od sytuacji. Zwykle będzie „doskonałym, ciepłym opiekunem” a w chwili gdy np. odmówi spełnienia jakiejś prośby „egoistycznym, wykorzystującym wrogiem”.
\nW związku z powyższym, trudno mówić o jakimś jednym skutecznym sposobie radzenia sobie z epizodami agresywnych zachowań u osób z pogranicznym zaburzeniem osobowości. To co zawsze może pomóc i nie nigdy nie zaszkodzi, to opanowanie swoich emocji oraz powstających w naszej wyobraźni przekonań (np. „ona chce mną manipulować, jeśli ulegnę, wejdzie mi na głowę!”). Jeśli typowe przeczekanie kryzysowej sytuacji nie pomaga a raczej eskaluje jej negatywne skutki do gróźb samobójczych, samookaleczeń itd. niezbędna może być również wizyta na SOR lub hospitalizacja.
\nTypowe ataki w przypadku osobowości chwiejnej emocjonalnie można opisać na poniższych przykładach:
\nNa tę chwilę nie istnieje uniwersalny test, który można by było samodzielnie wykonać online, aby zdiagnozować u siebie zaburzenie osobowości Borderline. Do przeprowadzenia wstępnej samodzielnej diagnozy mogą być jednak pomocne kryteria ICD-11, które omawiamy w sekcji: Jakie są objawy Borderline (BPD)?
\nTesty, którymi psycholodzy, psychoterapeuci oraz psychiatrzy posługują się w diagnozowaniu zaburzenia osobowości Borderline to m.in. MMPI-2, SCID-5-PD oraz STIPO-R-PL. Używane są one jednak głównie w celach formalnych, gdy np. dana osoba ze względu na swoje trudności przebywa w szpitalu, potrzebuje formalnej diagnozy czy zwolnienia lekarskiego.
\nAby zdiagnozować zaburzenie osobowości Borderline np. pod kątem leczenia czy to w poradni na NFZ czy w prywatnym gabinecie wystarczająca jest tzw. diagnoza funkcjonalna BPD. Opiera się ona na ocenie klinicznej przeprowadzonej przez badającego, składają się na nią wywiad oraz obserwacja zachowania osoby badanej.
\n![\"psychoterapia-krakow-wolne-terminy\"](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/13/psychoterapia-krakow-wolne-terminy.webp\")
Około 20% Pacjentów psychiatrycznych posiada równolegle diagnozy ChAD i Borderline. Jednak nawet wtedy objawy obu tych zaburzeń są z reguły możliwe do naprzemiennego zaobserwowania.
\nAby można było mówić, że dany Pacjent choruje na ChAD czyli Chorobę Afektywną Dwubiegunową musi zostać u niego zdiagnozowany przynajmniej jeden epizod tzw. dużej depresji (towarzyszą jej nagła utrata wagi, trudności ze snem, zatrzymanie cyklu miesiączkowego itd.) oraz przynajmniej jeden epizod manii lub hipomanii (brak zwykłego krytycyzmu wobec swojego zachowania, zmniejszona potrzeba snu a mimo to brak spadku energii trwająca nawet tydzień itd.).
\nDodatkowo objawy rzeczywistego epizodu maniakalnego często obejmują utratę zdolności testowania rzeczywistości. Objawia się ona zachowaniem niezgodnym ze społecznie akceptowanymi normami (np. wydanie wszystkich swoich pieniędzy, ubiór nieadekwatny do pogody, np. w zimie), bez świadomości odchylenia od tych norm. Są to jednak chwilowe objawy, które ustępują wraz z zakończeniem danego epizodu lub wdrożeniem skutecznego leczenia farmakologicznego.
\nNatomiast w przypadku zaburzenia osobowości Borderline wyraźna jest przewlekła niezdolność do utrzymania stałego obrazu siebie i znaczących innych, chroniczne konflikty interpersonalne, a także trudności w utrzymywaniu swoich zobowiązań w pracy i w domu.
\nDiagnozy ADHD (Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) oraz Borderline nie wykluczają się wzajemnie. Objawy obu tych zaburzeń mogą występować jednocześnie. Właśnie dlatego odróżnienie ADHD od BPD może przysparzać kłopotów nawet doświadczonym klinicystom. Co więcej, ADHD występujący w dzieciństwie uważany jest za jeden z głównych czynników podatności na rozwój BPD na dalszych etapach życia.
\nW niektórych przypadkach, ADHD jest wręcz naddiagnozowany ze szkodą dla Pacjentów, którzy zmagają się z zaburzeniem osobowości i ze względu na nieprawidłową diagnozę nie otrzymują skutecznego leczenia. Jak więc odróżnić zaburzenie osobowości Borderline od ADHD?
\nIstotnym czynnikiem różnicującym jest tutaj zdolność do względnie normalnego przystosowania się do życia społecznego w szkole i możliwości utrzymywania dobrych relacji z rodzicami i przyjaciółmi w dzieciństwie i nastoletniości, mimo stresu wywołanego trudnościami w nauce czy codziennym skupieniu uwagi.
\nW okresie dorosłości, w przypadku braku wyraźnie agresywnych czy wręcz antyspołecznych zachowań, zdolności do nawiązywania głębokich relacji oraz prawidłowej integracji tożsamości mówi się raczej o diagnozie ADHD a nie BPD. Nawet wtedy gdy występuje drażliwość i depresyjność w konsekwencji występujących zaburzeń poznawczych.
\nMyśli, tendencje oraz gesty samobójcze, samookaleczenia oraz agresywne zachowanie wobec otoczenia nie związane z frustracją wynikającą np. z trudności ze skupieniem uwagi zawsze przemawiają na korzyść diagnozy Borderline. Wyjątkiem są oczywiście przypadki, gdy inne zaburzenie lepiej wyjaśnia dane trudności, jak np. uzależnienie od substancji psychoaktywnych, uszkodzenia organiczne mózgu, obniżona inteligencja itd.
\nPrzyczyny zaburzenia osobowości Borderline można podzielić na predyspozycje biologiczne oraz czynniki środowiskowe, najczęściej jednak dochodzi do niekorzystnej interakcji czynników ryzyka z obu tych grup.
\nGłówne czynniki biologiczne występowania BPD to:
\nCzynniki środowiskowe odpowiadające za rozwój osobowości z pogranicza, które wymienia Mary C. Zanarini (Uniwersytet Harvarda, USA) to:
\nPowyższe czynniki skutkują brakiem wsparcia dla dziecka w regulacji jego stanów emocjonalnych a co za tym idzie, uniemożliwiają wykształcenie dojrzałych mechanizmów radzenia sobie z nimi. Chroniczne trudności w kontakcie z rodzicami skutkują również brakiem ukształtowanych dobrych obrazów opiekunów w rzeczywistości psychicznej, do której osoba z BPD mogłaby „uciec wyobraźnią” w chwilach stresu.
\nNiestety zaburzenie osobowości Borderline to trwały wzorzec nieprawidłowego funkcjonowania psychicznego, z biologicznymi podwalinami, który nie przechodzi z czasem i nie da się z niego wyrosnąć.
\nAby uporać się z obniżającymi jakość życia objawami pogranicznego zaburzenia osobowości niezbędne jest przejście psychoterapii w jednym z dedykowanych podejść, których skuteczność jest poparta dowodami naukowymi:
\nLeczenie pogranicznego zaburzenia osobowości jest trudne, niektóre badania (m.in. Otto Kernberga) wskazują, że od ok. 20 do 50% pacjentów BPD przerywa terapię zanim zdąży im ona pomóc. Na powodzenie leczenia ma więc bardzo duży wpływ poziom motywacji i cierpliwości Pacjenta do wprowadzania zmian w swoim życiu.
\nW przypadku leczenia zaburzenia Borderline zarówno psychiatra jak i psychoterapeuta odgrywają znaczącą rolę w zależności od tego czy:
\nSzczegółowo wyjaśniamy obowiązki i uprawnienia każdego ze specjalistów zdrowia psychicznego w przypadku BPD w naszym poradniku: Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - z czym iść do kogo? [Przykłady].
\nPsychoterapia zaburzenia osobowości Borderline bez względu na wybrany nurt (psychodynamiczny lub poznawczo-behawioralny) jest procesem długoterminowym, trwającym od 1 roku do kilku lat. Znaczącą poprawę funkcjonowania można jednak zauważyć już po 6-12 miesiącach regularnego uczestniczenia w sesjach.
\nWbrew panującym stereotypom osoby chorujące na BPD potrafią być naprawdę czułymi i empatycznymi partnerami w relacjach rodzicielskich, przyjacielskich i romantycznych. Wiele z nich posiada wysoki poziom inteligencji, co początkowo może być przesłonięte chaosem objawów choroby a po przebyciu skutecznej psychoterapii czyni z nich ciekawych i barwnych towarzyszy życia.
\nPrzestrzeganie poniższych zasad może pomóc utrzymać relację z osobą, która ma aktywne objawy Borderline:
\nJeśli nie jesteś pewny, do którego z naszych specjalistów zgłosić się z Twoim problemem skontaktuj się z naszą recepcją pod numerem telefonu +48 690 104 737 lub mailowo na adres recepcja@psychoterapia-przy-botanicznym.pl. Możesz też bezpośrednio umówić się do danego Specjalisty.
\nUprzejmie informujemy, że wszystkie informacje zawarte w niniejszym artykule mają jedynie charakter informacyjny i nie zastąpią konsultacji z lekarzem psychiatrą, psychologiem lub psychoterapeutą.
\nŹródła:
\nFossati, A. (2014). Borderline personality disorder in adolescence: Phenomenology and construct validity. In C. Sharp & J. L. Tackett (Eds.), Handbook of borderline personality disorder in children and adolescents (pp. 19–34). Springer Science + Business Media
\nKernberg, O. F. & Yeomans, F. E. (2013). Borderline personality disorder, bipolar disorder, depression, attention deficit/hyperactivity disorder, and narcissistic personality disorder: Practical differential diagnosis. Bulletin of the Menninger Clinic. 77. 1-22.
\nNormandin, L., Ensink, K., Weiner, A., Kernberg, O. F. (2021). Psychoterapia skoncentrowana na przeniesieniu dla młodzieży z ciężkimi zaburzeniami osobowości. Wrocław: Dolnośląskie Centrum Psychodynamiczne.
\nYeomans, F. E., Clarkin, J. F., Kernberg, O. F. (2022). Psychoterapia skoncentrowana na przeniesieniu w leczeniu zaburzeń osobowości borderline: podręcznik kliniczny. Kraków: Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychodynamicznej.
\nJak podaje Instytut Psychologii PAN ponad 50% respondentów badania dotyczącego dobrostanu psychicznego Polaków deklarowała tęsknotę za bliskimi. ⅕ z nich oświadczyła, że w ubiegłym miesiącu miała poczucia szczęścia jedynie dwa razy lub rzadziej. Nie dziwi więc fakt, że ponad połowa naszych rodaków zna osobiście kogoś kto korzystał z pomocy psychiatry, psychologa czy psychoterapeuty. Zakresy ich obowiązków i formy dostępnej pomocy, nie zawsze są jednak oczywiste. Z myślą o tym, przygotowaliśmy kompendium wiedzy, które na konkretnych przykładach odpowiada na najczęściej zadawane pytania dotyczące różnic między psychiatrą, psychologiem i psychoterapeutą.
\n", "content_html": "Jak podaje Instytut Psychologii PAN ponad 50% respondentów badania dotyczącego dobrostanu psychicznego Polaków deklarowała tęsknotę za bliskimi. ⅕ z nich oświadczyła, że w ubiegłym miesiącu miała poczucia szczęścia jedynie dwa razy lub rzadziej. Nie dziwi więc fakt, że ponad połowa naszych rodaków zna osobiście kogoś kto korzystał z pomocy psychiatry, psychologa czy psychoterapeuty. Zakresy ich obowiązków i formy dostępnej pomocy, nie zawsze są jednak oczywiste. Z myślą o tym, przygotowaliśmy kompendium wiedzy, które na konkretnych przykładach odpowiada na najczęściej zadawane pytania dotyczące różnic między psychiatrą, psychologiem i psychoterapeutą.
\n\n![\"psychiatra](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/5/psychiatra-a-psycholog-i-psychoterapeuta-czym-isc-do-kogo-krakow.webp\")
Spis treści
\n1. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - główne różnice
\n2. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo z depresją i lękiem?
\n3. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo z problemami ze snem?
\n4. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo z problemami z pamięcią?
\n5. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo z zaburzeniem osobowości borderline?
\n6. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo z ADHD
\n7. Psychiatra a psycholog i psychoterapeuta - do kogo iść, gdy ktoś słyszy głosy?
\nCo może dla Ciebie zrobić psychiatra a co psycholog i psychoterapeuta? Znajomość tych różnic może okazać się szczególnie ważna, kiedy np. na wolny termin u danego specjalisty czeka się nawet kilka miesięcy. Trafny wybór pozwoli Ci skrócić czas od wystąpienia pierwszych objawów do wyzdrowienia a co za tym idzie poprawy jakości życia.
\nGłówne różnice w zawodach psychiatry, psychologa i psychoterapeuty dotyczą:
\nposiadanych kompetencji i uprawnień,
\nposiadanego wykształcenia,
\nnadzoru państwowego, któremu specjalista podlega.
\nTabela 1. Z czym zgłosić się do psychiatry, psychologa i psychoterapeuty
\n\n
![\"różnice](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/5/roznice-miedzy-psychologiem-psychiatra-i-psychoterapeuta.webp\")
Zarówno psycholog, psychoterapeuta jak i psychiatra ze względu na posiadane wykształcenie, posiadają wiedzę merytoryczną dotyczącą zdrowia psychicznego. Dzięki temu będą w stanie wstępnie zdiagnozować źródło Twoich trudności a gdy będzie taka potrzeba przekierować do odpowiedniego specjalisty na dalsze leczenie. Diagnozy stawiane przez psychiatrę, psychologa i psychoterapeutę różnią się jednak między sobą swoim zakresem i pełnioną funkcją, co przedstawiamy poniżej w bardzo dużym uproszczeniu.
\nPsychiatra jako jedyny z tej grupy może przeprowadzić diagnozę, która pozwoli na przepisanie leków psychiatrycznych czy wypisanie zwolnienia do pracy. Wizyta u psychiatry będzie też niezbędna jeśli chodzi o uzyskanie świadczeń z publicznej opieki zdrowotnej (NFZ) gdy np. ubiegasz się o tytuł niepełnosprawności na tle psychicznym czy rentę. Psychiatra może też postawić diagnozę związaną z Twoim dalszym leczeniem psychoterapeutycznym, gdyż zwykle sam nie prowadzi psychoterapii.
\nPsychiatra jeśli nie ukończył szkoły psychoterapii nie może określać się jako psychoterapeuta i prowadzić psychoterapii. Jest również grupa testów psychologicznych np. związanych z inteligencją czy pamięcią, których nie może wykonywać psychiatra. Takie uprawnienia posiada jedynie psycholog.
\nWizyta u psychiatry ma formę zwykłej rozmowy, czasami może cię on poprosić o wypełnienie testu psychologicznego jak np. MMSE - związanego z problemami z pamięcią czy orientacją psychiczną (np. ktoś nie wie kim jest, gdzie mieszka i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować itd.)
\nZarówno wizyta u psychiatry na NFZ jak i w prywatnej poradni zdrowia psychicznego nie wymaga skierowania.
\nCzym zajmuje się psychiatra - praktyczny przykład
\nPrzychodzisz do psychiatry, masz obniżony nastrój, któremu towarzyszą problemy ze snem i częste ataki płaczu
\nPsychiatra może zaproponować chwilowe zwolnienie lekarskie ponieważ przez ataki płaczu ciężko Ci będzie wykonywać obowiązki zawodowe. Jeśli podejrzewa, że Twoje objawy związane są z innym zaburzeniem neurologicznym jak np. demencja czy uszkodzenie mózgu na skutek udziału w wypadku może wystawić Ci skierowanie na konieczne badania diagnostyczne. Jeśli Twoje problemy nie są związane z fizycznym uszkodzeniem mózgu, może też wypisać receptę na leki przeciwdepresyjne, które pomogą uporać się obniżonym nastrojem i problemami ze snem. Dodatkowo mając na uwadze Twoje funkcjonowanie psychiczne w szerszym zakresie, zaleci psychoterapię, która pozwoli odkryć psychologiczne źródło Twoich dolegliwości.
\nPsycholog (także psychoterapeuta, jeśli jest jednocześnie psychologiem) może postawić diagnozę w oparciu o wywiad psychologiczny i testy psychologiczne, np. związane z depresją, Twoją pamięcią czy inteligencją, których nie może wykonać psychiatra. Może też na ich podstawie wystawić pisemną opinię, którą posłuży się później psychiatra.
\nPsycholog może również przeprowadzić krótką terapię psychologiczną, która jest formą wsparcia psychicznego w kryzysowych momentach życia, np. przy pogorszeniu nastroju związanym z wyprowadzką od rodziców lub śmiercią kogoś bliskiego. Prowadzi on również psychoedukację, która polega na przekazywaniu wiedzy temat zdrowego stylu życia czy rozwiązywania konfliktów interpersonalnych.
\nJego kompetencje nie obejmują zastosowania specjalistycznych technik leczenia przewlekłych zaburzeń psychicznych jak np. nawracające stany depresyjne czy narcystyczne zaburzenie osobowości czy zaburzenie osobowości borderline. W takich przypadkach zapewne skieruje Pacjenta do psychoterapeuty. Niestety ze względu na obecne braki ustawodawcze podział na psychoterapię i terapię psychologiczną jest raczej umowny i nie oferuje pacjentowi bardziej jednoznacznego rozróżnienia, którym można byłoby się tutaj posłużyć.
\nCzym zajmuje się psycholog - praktyczny przykład
\nPrzychodzisz do psychologa masz obniżony nastrój, któremu towarzyszą problemy ze snem i częste ataki płaczu
\nPsycholog za pomocą ustnego wywiadu psychologicznego i/lub testów psychologicznych np. Inwentarza Depresji Beckaustali czy obecny stan psychiczny zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu, np. w przypadku towarzyszących mu myśli samobójczych. Jeśli uzna to za pomocne zasugeruje Ci wizytę u psychiatry w celu przepisania leków przeciwdepresyjnych. Celem przeprowadzonego przez niego wywiadu będzie ustalenie czy Twoje trudności są przejściowe bo np. w ostatnim czasie bardzo dużo pracujesz i przestałeś sobie radzić ze stresem czy może są częścią większej jednostki chorobowej jak np. zaburzenie osobowości czy choroba afektywna-dwubiegunowa. Zaproponuje Ci również psychoedukację na temat radzenia sobie z objawami depresji i poprawą higieny snu. W przypadku bardzo nasilonych objawów, które utrudniają Ci codzienne funkcjonowanie lub podejrzenia występowania przewlekłej jednostki chorobowej zasugeruje wizytę u psychoterapeuty.
\nPsychoterapeuta czasami posługuje się testami psychologicznymi (jeśli jest również psychologiem) oraz diagnozami i informacjami od psychiatry i psychologa, robi to najczęściej gdy podejrzewa, że Twoje problemy mogą mieć również podłoże biologiczne, jak np. uszkodzenie mózgu, obniżony poziom inteligencji czy choroba afektywna -dwubiegunowa. Jeśli chodzi o trudności, których źródło jest raczej psychologiczne jak np. nawracająca depresja, myśli samobójcze, napadły złości czy trudności w relacjach z ludźmi jako samodzielny specjalista może postawić diagnozę Twojego problemu.
\n![\"Borderline](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/5/Borderline-Psychoterapia-Przy-Botanicznym-Krakow.webp\")
Psychoterapeuta przeprowadza własny, specjalistyczny ustny wywiad diagnostyczny, dzięki któremu może zrozumieć Twoje objawy w przełożeniu na konkretne techniki leczenia czyli psychoterapię. Jako jedyny ze specjalistów zdrowia psychicznego prowadzi krótkoterminową lub długoterminową psychoterapię, która obejmuje zestaw specjalistycznych technik różniących się od siebie w zależności od nurtu w jakim pracuje.
\nDo Centrum Zdrowia Psychicznego czy psychologa i psychoterapeuty w prywatnej placówce zdrowia psychicznego nie potrzebujesz skierowania.
\nCzym zajmuje się psychoterapeuta - praktyczny przykład
\n\n\nPrzychodzisz do psychoterapeuty masz obniżony nastrój, któremu towarzyszą problemy ze snem i częste ataki płaczu
\nPsychoterapeuta oceni za pomocą ustnego wywiadu czy Twoje trudności mają podłoże biologiczne (np. problemy z pamięcią związane z wiekiem, które pogarszają Ci nastrój) czy psychologiczne. Najczęściej będzie chciał odbyć w tym celu z Tobą kilka spotkań konsultacyjnych, aby móc wyobrazić sobie to jak funkcjonujesz na co dzień i jakie może być źródło zgłaszanych trudności. Jeśli Twoja problematyka sprawia, że np. od dłuższego czasu nie możesz spać lub masz bardzo uciążliwe myśli samobójcze zapewne zaproponuje konsultację z psychiatrą. Po zbadaniu Cię i przekazaniu diagnozy zaproponuje zawarcie kontraktu terapeutycznego na udział w psychoterapii, która pozwoli znaleźć i wyleczyć psychologiczną przyczynę obniżonego nastroju i ataków płaczu.
\n
Psychiatra jako jedyny z grupy zawodów zajmujących się zdrowiem psychicznym jest lekarzem. Oznacza to, że ukończył 6 lat studiów medycznych oraz 5 lat specjalizacji z psychiatrii dorosłych lub dzieci i młodzieży.
\nW związku z odebranym wykształceniem psychiatra jako jedyny z tej grupy może:
\nwystawić receptę na leki psychiatryczne,
\nwystawić zwolnienie lekarskie w związku z trudnościami psychicznymi,
\nopiniować jeśli chodzi o uzyskanie renty, gdy zgłaszane przez Ciebie problemy uniemożliwiają Ci aktywność zawodową,
\nwystawić skierowanie na badania diagnostyczne: np. badania z krwi czy badania obrazowe jak RTG, tomografia, rezonans magnetyczny itd.
\nwystawić skierowanie do szpitala (jeśli jednak chodzi o nagłe, niepokojące przypadki, np. gdy ktoś bliski zaczyna słyszeć głosy, mieć myśli samobójcze czy odmawia jedzenia w związku ze swoim stanem psychicznym, pierwszej pomocy może udzielić każdy SOR czyli szpitalny oddział ratunkowy w Twojej miejscowości.
\nPsycholog, aby uzyskać prawo wykonywania zawodu i dostęp do testów psychologicznych musi ukończyć 5-letnie studia magisterskie oraz praktyki zawodowe w odpowiedniej ilości godzin. Kończy studia na kierunku Psychologia.
\nBędąc magistrem psychologiem można wybrać dodatkowo trzy ścieżki kształcenia uzupełniającego:
\npsychologię kliniczną (specjalizacja leczenia dorosłych lub dzieci i młodzieży), która obejmuje dodatkowe 4 lata kształcenia w zakresie m.in. diagnozowania poważnych zaburzeń psychicznych przy instytucjach państwowych jak np. robi to biegły sądowy psycholog,
\nszkołę psychoterapii, która obejmuje dodatkowe 4 lata kształcenia.
\nkurs psychoterapii uzależnień, który trwa również 4 lata.
\nPsychoterapeutą staje się osoba, która jest w trakcie szkolenia lub ukończyła szkołę psychoterapii. Daje jej to uprawnienia i kompetencje do prowadzenia psychoterapii jako metody leczenia. Szkolenie w szkole psychoterapii odbywa się w jednym z pięciu głównych nurtów psychoterapii: psychodynamicznym, poznawczo-behawioralnym, systemowym, humanistycznym, gestalt, integracyjnym oraz obejmuje obowiązkowy staż kliniczny, który najczęściej odbywa się w szpitalach psychiatrycznych.
\nPsychoterapeuta może również starać się o certyfikację na poziomie krajowym, np. w Polskim Towarzystwie Psychoterapii Psychodynamicznej, Polskim Towarzystwie Terapii Poznawczej i Behawioralnej, czy Polskim Towarzystwie Psychologicznym. Nie ma to jednak wpływu na jego kompetencje.
\nObecnie nie ma przepisu, który jednoznacznie regulowałby to czy, aby być psychoterapeutą trzeba ukończyć studia psychologiczne. By wykonywać ten zawód można posiadać wykształcenie psychologiczne, medyczne, pielęgniarskie, pedagogiczne, ale można też ukończyć pokrewne kierunki humanistyczne jak np. Socjologia.
\nW przypadku psychiatrów jak i innych lekarzy funkcjonuje kilka organów państwowych, które zajmują się regulacją tego zawodu i zabezpieczeniem interesów Pacjentów. Są to między innymi: Ministerstwo Zdrowia, ale także Sędzia wyznaczony przez Prezesa Sądu Okręgowego, który sprawuje kontrolę nad szpitalami psychiatrycznymi i domami pomocy społecznej i ma zapewnić przestrzeganie praw pacjentów i standardów leczenia.
\nDodatkowo na straży praw Pacjentów stoi Rzecznik Praw Pacjenta, który może interweniować w przypadku ich naruszania.
\nKonsekwencje zawodowe i sankcje dla psychiatry za popełnione wykroczenia zawodowe obejmują upomnienie, naganę, karę pieniężną, zawieszenie prawa do wykonywania zawodu (do 5 lat) i całkowite pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
\nJeśli chodzi o psychologów i psychoterapeutów niestety te grupy zawodowe nie posiadają obecnie funkcjonującej ustawy ani państwowych organów nadzorczych. Umowną funkcję kontrolną pełnią towarzystwa psychoterapeutyczne, do których należą dani psychoterapeuci i funkcjonujące w nich sądy koleżeńskie. Przynależność do danego towarzystwa wiąże się dla psychoterapeuty z akceptacją i przestrzeganiem kodeksu etyki psychoterapeuty.
\nNa dzień pisania tego artykułu, trwają intensywne prace legislacyjne, które pozwolą na uregulowanie zakresu obowiązków i ścieżek kształcenia psychologów i psychoterapeutów a także powstanie państwowych organów nadzorujących.
\nW Polsce, choć nie jest to obowiązkowe, zalecana jest także dla psychologów i psychoterapeutów superwizja czyli wsparcie drugiego psychoterapeuty, który ukończył również dodatkowe kursy superwizyjne. To nie tylko obowiązek etyczny, ale również standard zawodowy, który pomaga w rozwoju warsztatu psychoterapeuty, zapobiega wypaleniu zawodowemu i pozwala utrzymać wysoki poziom świadczonych usług.
\nZarówno depresja jak i lęk mogą mieć podłoże biologiczne, psychologiczne lub mieszane. W zależności od tego jakie jest pochodzenie Twojego problemu konieczna będzie pomoc innego specjalisty.
\nPrzedstawię jak dokonać najlepszego wyboru w tym zakresie na kilku poniższych przykładach. Każdy przypadek jest indywidualny dlatego z pewnością nie uda mi się wyczerpać wszystkich potencjalnych możliwości, jednak myślę, że poniższe przypadki powinny opisać pomocny w tym przypadku model decyzyjny.
\nPamiętaj, że zawsze w razie niepewności możesz udać się do państwowej lub prywatnej poradni zdrowia psychicznego, gdzie otrzymasz potrzebną pomoc i skierowanie do odpowiedniego specjalisty.
\n\n\nPrzypadek 1 - Od dawna, właściwie od dziecka masz nawracające depresyjne myśli lub masz ataki paniki
\n
Jeśli nie doświadczyłeś żadnego urazu głowy, nie masz przewlekłej choroby, ani problemów z inteligencją i pamięcią, możesz normalnie uczyć się czy pracować - zapewne Twoja depresja i lęk i związane z nim ataki paniki mają utrwalone podłoże psychologiczne. Co to znaczy?
\nOznacza to, że leki, które otrzymasz od psychiatry mogą jedynie osłabić odczuwane przez Ciebie objawy lub pomóc Ci lepiej funkcjonować w momentach ich zaostrzenia. Jeśli liczysz na trwałą poprawę jakości życia i wyeliminowanie objawów najczęściej niezbędna będzie wizyta u psychoterapeuty. Oceni on mechanizmy Twojego psychicznego funkcjonowania, postawi diagnozę i zaproponuje Ci psychoterapię, która wzmocni mechanizmy radzenia sobie z codziennymi stresorami.
\n\n\nPrzypadek 2 - Właśnie wzięłaś ślub, wyprowadziłaś się od rodziców i zamieszkałaś ze swoim mężem. Ostatnio nachodzą Cię lekko depresyjne myśli i zaczęłaś się martwić czy będziesz dobrą żoną. Poza tym nie masz innych problemów psychologicznych i nigdy nie byłaś w podobnym stanie
\n
Najprawdopodobniej zareagowałaś obniżeniem nastroju i lękiem na wyzwania rozwojowe naturalnie związane z wiekiem, w którym jesteś. Wyprowadzka z domu, ślub i objęcie nowej roli społecznej (żony) wiąże się z dużym stresem i koniecznością wypracowania nowych mechanizmów radzenia sobie. Będziesz potrzebować czasu, aby psychicznie przystosować się do tych wyzwań.
\nW takim przypadku powinna wystarczyć doraźna pomoc psychologa i psychoedukacja. Jeśli objawy będą się nasilać, konieczna może się okazać psychoterapia.
\n\n\nPrzypadek 3 - miałeś wypadek samochodowy, doznałeś wstrząśnienia mózgu, od tamtej pory masz obniżony nastrój, reagujesz dużym lękiem na zapach benzyny, gdy tankujesz samochód lub gdy prowadzisz i mijasz innych kierowców
\n
Jeśli chodzi o wypadek samochodowy, nie da się wykluczyć czy nie doznałeś mechanicznego urazu mózgu, którego objawy mogą pojawić się także z opóźnieniem. Lęk związany z naturalnymi elementami ruchu drogowego jak benzyna i manewry na drodze wskazują także na psychologiczne źródło - psychologiczny stres związany z sytuacją zagrożenia zdrowia i życia podczas wypadku.
\nKonieczna będzie konsultacja z psychiatrą, który zaleci odpowiednią diagnostykę np. tomografię komputerową jak również testy psychologiczne, które wykluczą m.in. pogorszenie pamięci i innych funkcji poznawczych mózgu. Jeśli objawy lęku na stacji benzynowej same nie ustąpią lub będą szczególnie uciążliwe, pomocna będzie psychoterapia poznawczo-behawioralna.
\n\n\nPrzypadek 4 - Twoja matka, która jest w podeszłym wieku, nagle zaczęła się bać wychodzić z domu, coraz częściej mówi o tym, że boi się śmierci, stała się smutna i płaczliwa
\n
Jeśli objawy te nie są związane, np. ze śmiercią kogoś bliskiego czy pogorszeniem zdrowia fizycznego Twojej mamy lub innym stresującym wydarzeniem należy wykluczyć czy nie występują u niej problemy związane z demencją. Jest to naturalne, związane z wiekiem pogorszenie myślenia, pamięci i funkcjonowania psychicznego.
\nPsychiatra może zalecić dalszą diagnostykę wykluczającą przyczyny biologiczne jak np. zmiany miażdżycowe, czy neurodegeneracyjne zmiany w mózgu. Psycholog za pomocą testów psychologicznych pomoże ocenić czy zmiany te są przejściowe i można je np. wyćwiczyć czy są nieodwracalne.
\n![\"psychoterapia](\"https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/5/psychoterapia-krakow-wolne-terminy-3.webp\")
Jak to zwykle bywa w przypadku psychicznego funkcjonowania (a sen jest czynnością psychiczną) należy na początku ustalić możliwe źródła problemu i natężenie objawów. Ta ścieżka decyzyjna pozwoli Ci wybrać odpowiedniego specjalistę.
\n\n\nPrzypadek 1 - Dostałeś awans w pracy a wraz z nim nowe obowiązki, budzisz się od 2 dni kilkukrotnie w ciągu nocy i martwisz się czy zdążysz na czas z nowym projektem
\n
Jeśli poza nowymi wyzwaniami zawodowymi nie skarżysz się na inne problemy a trudności ze snem nie trwają długo i nie wpływają znacząco na Twoje funkcjonowanie prawdopodobnie mogą one minąć samoczynnie, gdy poradzisz sobie ze stresem. Mogą tutaj również pomóc techniki relaksacyjne wprowadzone przez psychologa czy psychoterapeutę lub psychoterapia dedykowana do radzenia sobie z problemami ze snem.
\n\n\nPrzypadek 2 - Śpisz po kilka godzin przez ostatni tydzień, robisz się coraz bardziej zmęczony i ciężko Ci ustalić co może być tego przyczyną
\n
Czy Twoje problemy ze snem poprzedzał jakiś fizyczny uraz lub poważna choroba? Czy te trudności znacząco utrudniają normalne funkcjonowanie w szkole, na uczelni lub w pracy?
\nJeśli tak, konieczna może być dalsza diagnostyka, którą zleci psychiatra w celu znalezienia przyczyny objawów, zwłaszcza gdy pojawiły się nagle, nie mają widocznej psychologicznej przyczyny jak np. stres i są bardzo uciążliwe.
\nWe wszystkich przypadkach związanych z pogorszeniem pamięci lub myślenia niezbędna będzie konsultacja psychiatry, który oprócz badań obrazowych zleci również diagnostykę za pomocą testów psychologicznych, prowadzonych przez psychologa.
\nBez względu na to czy objawy poprzedzał jakiś uraz czy choroba, czy są związane z wiekiem czy stanem depresyjnym spowodowanym np. żałobą ścieżka decyzyjna będzie taka sama. W przypadku problemów z pamięcią i myśleniem należy jak najszybciej skorzystać z profesjonalnej pomocy.
\nDiagnozę zaburzeń osobowości może u Ciebie przeprowadzić: psychiatra, psychoterapeuta i psycholog. Docelowe leczenie prowadzi psychiatra lub psychoterapeuta.
\nW przypadku wszystkich zaburzeń osobowości masz do dyspozycji 3 możliwe ścieżki postępowania:
\nleczenie lekami - uzyskujesz jedynie poprawę w zakresie objawów, jak np. depresyjne myśli,
\nleczenie za pomocą psychoterapii - uzyskujesz pełne wyleczenie źródła problemów, czyli zaburzenia osobowości, co przełoży się także na jakość Twojego życia i relacji z innymi ludźmi,
\nleczenie łączone za pomocą leków i psychoterapii - możesz się na nie zdecydować, jeśli objawy są szczególnie uciążliwe, jednak główną metodą leczenia będzie psychoterapia.
\n\n\nPrzypadek 1 - masz diagnozę zaburzenia osobowości, od czasu gdy byłeś nastolatkiem masz nawracające myśli samobójcze, stany depresyjne i trudności z nawiązywaniem kontaktów z osobami z pracy ze względu na napady złości
\n
Gdy Twoje objawy takie jak depresja czy napadły złości uniemożliwiają normalne funkcjonowanie w pracy lub w szkole warto porozmawiać z psychiatrą, który dobierze odpowiednie leki. Nie jest to jednak niezbędne, ponieważ farmakoterapia nie wyleczy samego zaburzenia osobowości, które ma podłoże psychologiczne. By uzyskać trwałą poprawę w tym zakresie niezbędna jest więc pomoc psychoterapeuty.
\nW przypadku bardzo intensywnych myśli oraz prób samobójczych niezbędna okazać się może nawet krótka hospitalizacja, na którą skierować Cię może psychiatra lub w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia np. po próbie samobójczej dowolny SOR.
\n\n\nPrzypadek 2 - masz diagnozę łagodnego zaburzenia osobowości, Twoje główne trudności to brak stabilności uczuć, nie możesz utrzymać stałego związku mimo kilku prób, ponieważ ciągle się zakochujesz i odkochujesz lub partnerzy od Ciebie odchodzą
\n
W tym przypadku pomocna będzie konsultacja z psychoterapeutą, który podczas diagnozy ustali psychologiczne źródło Twoich trudności i pomoże wypracować zdrowsze mechanizmy radzenia sobie dzięki psychoterapii.
\nW przypadku ADHD w naszym kraju zarówno proces diagnostyczny jak i leczenie odbywa się przy wspólnym udziale psychologa, psychiatry i psychoterapeuty.
\nDiagnoza ADHD obejmuje:
\nBadanie testami psychologicznymi przeprowadzone przez psychologa,
\nDiagnozę psychiatry postawioną na podstawie opinii psychologa, wówczas może on przepisać odpowiednie leki.
\n\n\nPrzykład 1 - Twoje dziecko ma poważne problemy w szkole i może nie zdać do kolejnej klasy. Twierdzi, że nie może skupić się na lekcji i nie nadąża za tym co mówią nauczyciele. Jego wychowawca narzeka, że dziecko jest stale rozproszone, zagaduje kolegę z ławki i nie słucha nauczycieli
\n
W tym przypadku psychiatra przeprowadzając swój wywiad i opierając się na wynikach badania przeprowadzonego przez psychologa oceni czy niezbędne będzie włączenie leków. Następnie psycholog lub psychoterapeuta pomoże Ci wdrożyć dla dziecka odpowiednie techniki pamięciowe i poprawiające możliwości skupienia, trening radzenia sobie z emocjami, komunikacji czy pracy zespołowej.
\n\n\nPrzykład 2 - Od dziecka masz niewielkie problemy ze skupieniem, których natężenie zwiększa się w związku z nadmiernym stresem, bywasz impulsywny, ale nie wpływa to negatywnie na Twoje codzienne funkcjonowanie
\n
Jeśli Twoja sytuacja nie utrudnia w znacznym stopniu normalnego funkcjonowania i nie wymaga włączenia leków, pomocna będzie sama konsultacja z psychologiem lub psychoterapeutą. Pomoże on wypracować skuteczne techniki poprawiające koncentrację, kontrolę impulsów i organizację zadań na co dzień.
\nW przypadku, gdy ktoś słyszy głosy przyczyny mogą być różne i ich diagnozą zajmuje się psychiatra, może to być:
\npoważne zaburzenie psychiczne np. schizofrenia czy psychoza,
\nepizod psychotyczny wywołany bardzo małą ilością snu,
\nepizod psychotyczny związany z przyjmowaniem używek: alkoholu, narkotyków lub leków,
\nciężki epizod depresji,
\nZespół stresu pourazowego (PTSD) spowodowany poważnym wypadkiem, który zagrażał życiu osoby poszkodowanej,
\nzaburzenie neurologiczne jak demencja, uszkodzenie i guz mózgu czy padaczka.
\n\n\nPrzykład 1 - Twój mąż od kilku dni twierdzi, że słyszy głosy, które mówią, że jest złym człowiekiem i nie powinien żyć
\n
W sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia, gdy np. osoba chora przestaje jeść i spać lub mówi, że głosy każą jej skrzywdzić kogoś lub siebie należy wezwać pogotowie ratunkowe.
\nPsychiatra podczas konsultacji zaleci odpowiednią diagnostykę obrazową, która pozwoli wykryć przyczynę danego problemu i włączy leczenie farmakologiczne. Następnie, gdy ostre objawy zostaną wyciszone pomocna będzie konsultacja z psychologiem lub psychoterapeutą. Pomoc psychologiczna uzupełnia farmakoterapię i zwiększa szanse na lepsze funkcjonowanie osoby chorej w przyszłości ponieważ:
\npomaga sobie radzić z omamami i urojeniami (np. słyszanymi głosami),
\nuczy rozpoznawać, co jest rzeczywiste, a co może być objawem choroby,
\npomaga rozpoznawać wczesne objawy nawrotu choroby (np. bezsenność, izolowanie się od ludzi, drażliwość).
\nW przypadku różnego rodzaju uzależnień, jak np. uzależnienie od alkoholu, narkotyków czy hazardu wybór odpowiedniego leczenia zależy od stopnia nasilenia objawów u danego pacjenta i szkód, które nałóg wywołał już w jego życiu.
\n\n\nPrzykład 1 - Zauważyłeś, że ostatnio kilka razy w tygodniu grasz w internetowych kasynach i przegrywasz niewielkie sumy pieniędzy. W pracy ciężko Ci się skupić, czekasz tylko, żeby wrócić do domu i móc znów zagrać. Przestałeś mieć też ochotę spędzać czas z bliskimi i masz drażliwy nastrój, gdy nie grasz
\n
W takiej sytuacji, gdy szkody wyrządzone przez nałóg nie są jeszcze znaczące, ale Twoja sytuacja zaczęła Cię już niepokoić pomocna będzie wizyta u psychoterapeuty lub psychoterapeuty uzależnień. Pomoże Ci on opanować nałóg oraz zrozumieć i wyleczyć jego źródło, które często ma związek z trudnościami w regulacji emocji, zaniżoną samooceną czy kłopotami z zawieraniem i utrzymywaniem relacji z ludźmi.
\n\n\nPrzykład 2 - Zauważyłeś, że Twoja żona przez większość dni w tygodniu pije alkohol, a gdy tego nie robi staje się drażliwa. Niedawno miałeś wrażenie, że czujesz od niej alkohol, gdy wychodziła do pracy, jednak zaprzeczyła i zaczęła na Ciebie krzyczeć, że bezpodstawnie ją oskarżasz
\n
W tym przypadku konieczna może się okazać wizyta u psychiatry, ponieważ nałóg zaczął już wyrządzać poważne szkody w życiu osoby uzależnionej, np. może ona stracić pracę, czy zachorować na psychozę alkoholową czy stracić zdrowie, jednocześnie zaprzecza ona, aby miała jakiś problem.
\nPsychiatra może wówczas przepisać leki (np. ograniczające głód, poprawiające jakość snu lub nastrój) lub skierować na leczenie na oddziale zamkniętym lub nawet leczenie przymusowe, co do którego orzeka sąd. Po opanowaniu ostrych objawów uzależnienia niezbędna będzie pomoc psychoterapeuty lub psychoterapeuty uzależnień, który pomoże zidentyfikować jego psychologiczne źródło i wypracować nowe nawyki, które pomogą zostać w trzeźwości.
\nJeśli po przeczytaniu tego artykułu nadal nie jesteś pewny, do którego specjalisty: psychiatry, psychologa czy psychoterapeuty najlepiej się zgłosić z Twoim problemem skontaktuj się z naszą recepcją pod numerem telefonu +48 690 104 737 lub mailowo na adres recepcja@psychoterapia-przy-botanicznym.pl. Możesz też bezpośrednio umówić się do danego Specjalisty
\nChętnie pomożemy!
\nUprzejmie informujemy, że wszystkie informacje zawarte w niniejszym artykule mają jedynie charakter informacyjny i nie zastąpią konsultacji z lekarzem psychiatrą, psychologiem lub psychoterapeutą.
", "image": "https://psychoterapia-przy-botanicznym.pl/media/posts/5/Psychiatra-a-psycholog-i-psychoterapeuta-z-czym-isc-do-kogo-krakow-2.webp", "author": { "name": "mgr Joanna Worotyńska" }, "tags": [ ], "date_published": "2026-04-10T01:45:54+02:00", "date_modified": "2026-05-01T19:40:48+02:00" } ] }